Internationale samenwerking in de praktijk
May 28, 2026
"Stop scrolling, take action": Frits Hoff over de toekomst van de Jeker
Vorige week vond een bijzondere driedaagse wandeling plaats langs de Jeker. Van de bron in Lens-Saint-Remy tot de monding in de Maas te Maastricht werd onderzocht hoe het ervoor staat met de waterkwaliteit van deze grensoverschrijdende rivier. De resultaten werden besproken tijdens een bijeenkomst van het netwerk van 150 burgemeesters van de Drinkbare Maas, dat dit jaar samenkwam in Maastricht.
We spraken met Frits Hoff van Leve de Jeker over de bevindingen, de uitdagingen én de kansen voor de toekomst.
Hoe zijn de watermetingen verlopen? Zijn de verwachtingen uitgekomen?
“Ja, helaas wel,” vertelt Frits. “Als je de bronnen van de Jeker bezoekt, zie je kristalhelder water uit de grond komen. Maar enkele kilometers verderop wordt dat water al ernstig vervuild.”
Volgens hem wordt de rivier direct na de bron zwaar belast door industriële activiteiten. “Het water wordt daar letterlijk zwart. Het leven in de rivier verdwijnt daar vrijwel direct.”
Hoewel het water stroomafwaarts weer helderder lijkt, waarschuwt Frits dat dit vooral schijn is. “Ik noem het bewust optisch schoon water. Door landbouw, kunstmest en pesticiden zijn er eigenlijk nauwelijks nog zijbeekjes of bronnen die écht schoon zijn.”
De metingen bevestigden daarmee wat veel betrokkenen al wisten: de Jeker behoort is de meest vervuilde rivier van Nederland.
Samen leren langs de rivier
Tijdens de meetweek liepen verschillende deelnemers mee langs delen van de route. Hoewel er minder bestuurders aanwezig waren dan gehoopt, ontstonden er waardevolle ontmoetingen.
“Er liep een onderzoeker van Wageningen Universiteit mee die gespecialiseerd is in de Jeker, een ambtenaar van de gemeente Maastricht die zich bezighoudt met riolering, en zelfs iemand uit Wallonië die dagelijks afval langs de rivier opruimt.”
Juist die diversiteit maakte indruk. “Je krijgt gesprekken tussen mensen die elkaar normaal nooit ontmoeten. Dat levert nieuwe inzichten én nieuwe samenwerkingen op.”
Ook kwamen vertegenwoordigers van burgerinitiatieven en actiegroepen uit Wallonië, Vlaanderen en Nederland samen. Sommige groepen hebben inmiddels meer dan duizend betrokken leden.
150 burgemeesters voor drinkbare rivieren
De watermetingen sloten aan bij de jaarlijkse bijeenkomst van het netwerk van 150 burgemeesters van de Drinkbare Maas. Dit netwerk ontstond dankzij de inzet van avonturier en wateractivist Li An Phoa, die jarenlang langs rivieren wandelde om aandacht te vragen voor schoon en drinkbaar water.
“Haar droom is dat rivieren uiteindelijk weer drinkbaar worden,” zegt Frits. “En wat bijzonder is: steeds meer bestuurders sluiten zich daarbij aan.”
Tijdens de bijeenkomst in Maastricht werden de resultaten van de watermetingen besproken en werd gekeken naar concrete vervolgstappen.
Van bewustwording naar actie
Leve de Jeker werkt inmiddels samen met Stichting Goed Leven in de Jekervallei en stichting Kanne Beter aan een ambitieus actieplan.
“We willen de zes gemeenten langs de Jeker actief betrekken en hopen hier een Europees project van te maken. Daarmee kunnen we de komende vier jaar echt stappen zetten.”
Een van de grootste uitdagingen blijkt de riolering. Hoewel nieuwe waterzuiveringsinstallaties worden gebouwd, blijft het aansluiten van alle woningen in dunbevolkte gebieden een ingewikkelde en kostbare opgave.
Toch ziet Frits ook kansen. Tijdens de conferentie hoorde hij over innovatieve systemen waarbij afvalwater lokaal per wijk wordt gezuiverd.
“Dat kan veel efficiënter zijn dan enorme centrale systemen. Bovendien kun je waardevolle grondstoffen terugwinnen die opnieuw gebruikt kunnen worden in de landbouw.”
Drie pijlers bij stichting Leve de Jeker voor een gezonde Jeker
Ecologie
Meer inzicht in vervuilingsbronnen en samenwerking om de waterkwaliteit structureel te verbeteren.
Educatie
Kinderen bewust maken van het belang van schoon water. Hiervoor ontwikkelde Leve de Jeker een educatief spel dat binnenkort opnieuw op scholen wordt uitgerold.
Economie
Nadenken over een duurzame toekomst voor de regio.
“Als vervuilende activiteiten verdwijnen, moeten we ook kijken welke nieuwe economische kansen daarbij passen.”
Samenwerken over grenzen heen
Wat Frits misschien nog wel het belangrijkst vindt, is de samenwerking tussen de verschillende culturen in de Jekervallei.
“Wallonië, Vlaanderen en Nederland liggen letterlijk naast elkaar, maar de verschillen zijn soms enorm. Door mensen samen te brengen ontstaat wederzijds begrip en kunnen we kennis uitwisselen.”
Dat vraagt soms zelfs om simultaanvertalers, maar volgens Frits hoort dat erbij. “Juist die verschillen maken samenwerking waardevol.”
Stop scrolling, take action
Aan het einde van het gesprek heeft Frits nog een boodschap voor jonge mensen.
“We brengen steeds meer tijd door op onze schermen, terwijl de natuur om ons heen onder druk staat. Als iedereen een paar uur per week zou besteden aan een lokaal initiatief zoals onze stichting, kunnen we samen enorme stappen zetten.”
Zijn oproep is dan ook helder:
“Stop scrolling. Take action.”
